دستاوردهای دفاعی

خطا
  • JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 298

نقش ورزش در سلامتی کارکنان و ارتقاء توانمندی نيروهاي مسلح

همه آحاد مردم بايد ورزش را جدي بگيرند و آن را براي سلامتي خود يك ضرورت و كار لازم به‌حساب بياورند. زيرا جامعه ورزشكار، جامعه‌ای پرتلاش، بانشاط وزنده خواهد بود و جامعه ما امروز به اين طراوت و نشاط نيازمند است.(از فرمایشات مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا)

مقدمه:

علم پزشكي علاوه بر معاينات و تجويز داروها و اعمال جراحي كه در مورد بيماري‌هاي مختلف انجام مي‌دهد، از ورزش نيز به‌عنوان وسيله‌اي در جهت بهبود و سلامتي بيماران بهره مي‌برد. بعضي از پزشكان در مواردي مثل كم‌خوابي، كم كردن وزن و ضعف‌هاي عضلاني مثل كمردرد، كسب هماهنگي‌هاي عصبي و عضلاني در بعضي از انواع فلج ، توان‌بخشي، نداشتن اشتها، داشتن اضطراب يا هيجانات روحي، بي‌قراري‌ها، افسردگي‌ها، احساس پوچي و بسياري ديگر از موارد، بيمار خود را به ورزش كردن تشويق مي‌نمايند. در اسلام نيز به ورزش شنا، تيراندازي، سواركاري و حتي پياده‌روي سفارش شده است. پيامبر اكرم (صلی اله عليه و اله و سلم) پياده‌روي را بهترين درمان براي بسياري از بيماري‌ها معرفي مي‌كنند. انواع ورزش را مي‌توان برحسب ميزان فعاليت جسماني و انرژي مصرفي در واحد زمان به ورزش‌های سبك‌، نيمه سنگين و سنگين تقسيم كرد. به‌طورکلی ورزش‌هاي سبك اثرات مفيدي بر جسم و روان انسان دارد.

تأثیر ورزش بر اعضا و جوارح انسان:

تأثیر ورزش بر قلب و عروق

قلب يكي از اعضاء حساس و مهم بدن حيوانات و انسان است. در انسان، هرگونه اختلالي در عملكرد قلب، موجب اختلال در فعاليت‌هاي روزانه خواهد شد. يكي از راه‌های مراقبت از قلب، انجام فعاليت‌هاي جسماني و ورزش‌هاي مناسب، به‌تناسب وزن و سن است.                                                  

 تأثيرات مثبت ورزش بر سيستم قلبي عروقي عبارت‌اند از:

تقويت عضله قلب و ساير عضلات بدن.

تسريع در جريان خون و انتقال بهتر اكسيژن به قسمت‌هاي مختلف بدن.

پيشگيري از بروز بيماري فشارخون به دليل كاهش كلسترول و باز شدن عروق

به دليل تقويت عضله قلب و افزايش قدرت انقباضي آن، تعداد ضربان قلب در حالت استراحت در هر دقيقه كمتر شده و در مقابل، خون با نيروي بيشتري به جريان مي‌افتد.

با انقباض عضلات پا در حين ورزش، خون راحت‌تر به قلب بازمی‌گردد و از بروز واريس در پاها جلوگيري مي‌شــود

تأثیر ورزش بر دستگاه تنفس

علاوه بر اثرات مثبت ورزش بر سيستم قلب و عروق و افزايش توانمندي عضلات بدن، دستگاه تنفس نيز توانايي بيشتري پيدا مي‌كند. در زمان انجام فعاليت جسماني و ورزش، مقدار مصرف اكسيژن اعضاء مختلف بدن افزايش پيدا مي‌كند و حجم و سرعت جريان خون براي رساندن مواد مغذي و اكسيژن به اعضاء و بافت‌های مختلف افزايش مي‌يابد. در جدول «1» مقايسه مقدار جريان خون در حالت استراحت و تمرينات سنگين ورزشي را مشاهده مي‌كنيم كه بيانگر مقدار اكسيژن مصرفي و موردنیاز اندام‌ها‌ي بدن است.

مهم‌ترین اثرات ورزش بر دستگاه تنفس عبارت‌اند از:

با ورزش كيسه‌هاي هوايي شش‌ها بيشتر بازشده و بازدهي آن‌ها افزايش مي‌يابد.

افزايش حجم تنفسي در طول شبانه‌روز، موجب دريافت اكسيژن بيشتر و رساندن آن به اندام‌هاي بدن مي‌شود.

قابليت دريافت و مصرف اكسيژن بيشتر، موجب مي‌گردد کارایی جسماني افزایش‌یافته و ديرتر خسته شويم

تأثیر ورزش بر دستگاه گوارش

كاركرد صحيح دستگاه گوارش تا حدود زيادي بيانگر صحت و سلامت انسان است به‌گونه‌ای كه بسياري از متخصصين داخلي معتقدند اكثر بيماري‌هاي انسان مربوط به اختلال در دستگاه گوارش مي‌باشد.

اثرات مثبت ورزش بر دستگاه گوارش عبارت‌اند از:

تمرينات بدني موجب تحريك اشتها و ميل به غذا مي‌شود. مخصوصاً در افرادي كه دچار بی‌اشتهایی عصبي هستند، اين اثر بسيار مشهود است.

ورزش با تحريك دستگاه گوارش مانع ايجاد يبوست مي‌شود.

تأثیر ورزش بر دستگاه حركتي

اثرات مفيد ورزش بر سلامت و كاركرد بسيار خوب دستگاه عضلاني اسكلتي بر كسي پوشيده نيست و اولين عضوي كه با ورزش كردن، تغييرات مطلوبي را در آن احساس مي‌كنيم، عضلات اندام‌های حركتي است.

مهم‌ترین اثرات مفيد ورزش بر دستگاه حركتي عبارت‌اند از:

عضلات بدن با انجام ورزش مناسب تقويت مي‌شوند و قدرت کارایی جسمي افزايش مي‌يابد.

ورزش صحيح از آرتروز جلوگيري كرده موجب سلامت و استحكام مفاصل مي‌شود و مقاومت مفاصل را در مقابل صدمات افزايش مي‌دهد

•  موجب كشش عضلات و انعطاف‌پذیری بيشتر بدن مي‌شود.

•  ورزش موجب استحكام استخوان‌ها شده و از پوكي آن جلوگيري مي‌كند.

با تقويت عضلات ستون مهره‌ها از بروز کمردرد پيشگيري شود

•  همچنين ورزش از شل شدن عضلات جلوگيري كرده و ذخيره انرژي عضلات را افزايش مي‌دهد

تأثير ورزش بر غدد داخلي:

با تمرين‌هاي مناسب ورزشي، ترشحات غدد داخلي تنظیم‌شده و در شرايط مختلف به مقدار لازم در بدن هورمون موردنیاز ترشح مي‌شود. درنتیجه، ورزش تأثیرات مطلوبي بر جسم و روان انسان خواهد گذاشت. در بيماران ديابتي و افرادي كه مستعد به ديابت هستند قند خون به شكل قابل‌توجهی كاهش مي‌يابد.

==========

تأثیر ورزش بر دستگاه عصبي:

تمرينات مرتب ورزش موجب بهبود كار سيستم عصبي و هماهنگي لازم بين اعصاب و عضلات خواهد شد.

مهم‌ترین اثرات مثبت ورزش بر دستگاه عصبي عبارت‌اند از:

ورزش از فشارهاي رواني و ناراحتي‌هاي روحي مي‌كاهد و راهي مناسب براي مقابله با افسردگي است.

با بهبود كار سيستم عصبي - عضلاني، موجب چالاكي و افزايش کارایی بدن مي‌شود.

ورزش مؤثرترين راه براي درمان بي‌خوابي است

اثرات ورزش بر سلامت رواني و اجتماعي:

نتايج تحقيقات مختلف نشان داده است كه انجام انواع مختلف نرمش‌ها، علاوه بر فوايد جسمي فراوان، بر مقابله با مشكلات عصبي و رواني نيز آثار مفيدي دارد. از ميان اين تحقيقات مي‌توان از كار یک‌ساله محققان دانشگاه استانفورد نام برد كه كار تحقيق خود را روي 57 زن و مرد 50 تا 65 ساله، با چهار نوع نرمش مختلف انجام داده‌اند.

گروه اول، هفته‌اي سه روز و روزي 60 دقيقه نرمش‌هايي را در يك مركز ورزشي انجام مي‌دادند كه 40 دقيقه آن شامل تمريناتي از قبيل دو و پیاده‌روی سريع بود كه ميزان تنفس، ضربان قلب و درنتیجه مصرف اكسيژن را افزايش مي‌داد.

دسته دوم، وضعيتي کاملاً مشابه با دسته اول داشتند با اين تفاوت كه اين كار را در منزل خويش انجام دادند.

سومين گروه، هفته‌اي پنج بار به مدت 30 دقيقه به تمريناتي پرداختند كه درمجموع ميزان انرژي مصرف‌شده آن‌ها با دودسته اول يكسان بود.

گروه چهارم، توصيه شد كه در نرمش‌هاي معمول خود هيچ تغييري ايجاد نكنند، فعاليت‌هاي سه گروه آخر كه در مراكز مخصوص انجام نمي‌شد و توسط مشاوران ويژه پیگیری مي‌شد. نتيجه تحقيق نشان داد كه باوجود تفاوت نرمش، ميزان فشارهاي عصبي، هيجان و افسردگي در تمام گروه‌ها تقريباً 30 درصد کاهش‌یافته است.

مطلب ديگر اينكه با تحقيق در افراد سيگاري نشان داده شد كه اين تمرين‌ها يكي از بهترين راه‌هاي ترك سيگار است انجام نرمش‌ها در منزل و تداوم آن بهترين نتيجه را در بردارد.

بارزترين اثرات مثبت ورزش در سلامت روح و روان و سلامت اجتماعي فرد:

•  ورزش، طراوت و شادابي را به ارمغان آورده و افسردگي را از بين مي‌برد.

ورزش، موجب احساس اعتمادبه‌نفس، احساس قدرت و تقويت اراده مي‌شود.

•  ورزش، باعث تقويت تمركز فكر و افزايش دقت عمل مي‌گردد.

ورزشِ متعادل، موجب داشتن احساس خوب و افزايش قدرت خلاقيت مي‌گردد.

ورزش، احساس آرامش و راحتي روح را افزايش داده و انسان را در مقابل فشارهاي رواني و اضطراب مقاوم مي‌كند.

ورزش، موجب تقويت قواي ذهني و حافظه مي‌شود.

با توجه به محاسن فوق‌الذكر افرادي كه ورزش متعادلي دارند، هميشه سالم هستند و در مقابل بيماري‌هاي مختلف، مقاوم‌اند؛ درنتیجه غالباً در فعاليت‌هاي اجتماعي، افرادي موفق هستند.

ورزش،‌ موجب پيشگيري از خستگي زودرس شده و كارمندان ورزشكار هیچ‌گاه با كسالت به ارباب‌رجوع پاسخ نمي‌دهند.

افراد فعال، توانايي خود را مي‌شناسند و از آن حداكثر استفاده را مي‌كنند.

•  احتياجات اوليه خود را برطرف مي‌كنند و با شناخت واقعيات، واقع بنيانه‌تر با مشكلات زندگي، مقابله می‌نمايند.

•  افراد فعال به دليل اعتماد به خويش، مسئولیت‌پذیرند، از كسب تجربه لذت مي‌برند و هميشه براي بهترين نتيجه تلاش مي‌كنند.

•  تربيت روح و روان در كنار تربیت‌بدنی موجب تقويت اراده شده و چنين شخصي هرگز به‌طرف اعتياد نخواهد رفت.

-------------

 اثرات ورزش بر طول عمر:

به‌طورکلی طول عمر افرادي كه تمرينات ورزشي مناسبي دارند، بيشتر از افراد غير ورزشكار است. سن بيولوژيكي افراد ورزشكار (در ورزش‌هاي سبك) كمتر از افراد غير ورزشكار است. بنابراين اين‌گونه افراد ازنظر ظاهري نيز افرادي شاداب و جوان‌اند. يك علت طول عمر ورزشكاران، مقاومت بدني آنان در مقابل بيماري‌هاي عفوني است.

تأثیر ورزش در وضعيت جسمي زنان:

علاوه بر اثرات مفيد ذکرشده كه به‌طور مشترك در زنان و مردان ورزشكار وجود دارد، اثرات اختصاصي براي زنان ورزشكار به شرح ذيل است:

زنان ورزشكار در مقايسه با زنان غير ورزشكار كمتر دچار دردهاي دوره قاعدگي مي‌شوند.

سرطان سينه در زنان فعال كمتر از زنان غیرفعال است.

زنان فعال (با ورزش‌هاي مناسب) به دليل فعاليت جسماني و آمادگي اسكلتي و عضلاني كمتر دچار كمردرد مي‌شوند.

زنان ورزشكار دچار نرمي و پوكي استخوان نمي‌شوند

چه افرادي نبايد ورزش كنند؟

بيماراني كه نارسايي قلبي درمان‌نشده دارند.

•  بيماراني كه آريتمي (بی‌نظمی ضربان قلب) كنترل نشده دارند.

•  بيماراني كه درد قفسه سينه (آنژين) شديد و ناپايداري دارند.

همه بيماران قلبي براي شروع ورزش بايد با پزشك خود مشورت نموده و در صورت تجويز پزشك به‌طور مستقل يا با مانيتورينگ قلبي ورزش كنند.

============

نیروهای مسلح و ورزش:

اگرچه امروز جنگ با سلاح‌های مدرن انجام می‌شود ولي هیچ‌یک از کارشناسان نظامي لزوم داشتن آمادگي جسماني و فعالیت ورزشی را براي نظاميان را نفي نکرده‌اند. یگان‌های نظامي وظيفه خطير دفاع از کيان، استقرار امنيت و دفع تهديدات دشمنان را در هر کشور بر عهده‌دارند بنابراین نيازمند نيروي انساني مزين به دانايي و هوشمندي، توأم باقدرت، استقامت جسماني و روحي و شجاعت مي‌باشند.

امروزه اهمیت ورزش و فعالیت روزانه به حدی مورد توجه قرارگرفته که در اکثر کارخانه‌جات و مراکز تولیدی دنیا روزانه 40 دقیقه تا یک ساعت زمان را در ابتدای شروع کار به این مهم تخصیص داده و به‌صورت یک امری اجباری و با نگاه ارزشی به این برنامه جسمانی اهمیت می‌دهند.

در بعضی از کشورهای دنیا ازجمله کشورهای چین و ژاپن به کارکنان و کارگرانی که در یکی از رشته‌های تخصصی ورزشی دارای مدارج و فعالیت مستمر باشند مزایای رفاهی و خدماتی مناسبی را تخصیص داده و این روش منطقی اشتیاق روزافزون در سایر کارکنان به فعالیت‌های ورزشی را فراهم نموده است.

یکی از معضلات نیروهای نظامی کشورمان پس از پایان دوران شکوه‌مند دفاع مقدس که عملاً فعالیت‌های جسمی و تحرک بدنی افراد کاهش پیدا کرد افزایش چاقی بالأخص به‌صورت موضعی (شکم، پهلو و ...) بوده که بنا به اطلاعات انتشاریافته از منابع علمی و پژوهشی معتبر نه‌تنها سبب کاهش توانمندی و کارایی افراد می‌گردد. بلکه عدم تناسب میانگین دور شکم و باسن نسبت به دور سینه به ازای هر هفت سانتیمتر 2 تا 3 برابر احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و همچنین نارسایی پانکراس و دیابت را افزایش می‌دهد.

حدوث شرایط فوق ناشی از مشکلات تغذیه و استفاده غیرمنطقی از چربی‌های اشباع و عدم تحرک مناسب مشتمل بر حداقل روزی یک ساعت فعالیت‌های آمادگی جسمانی می‌باشد.

در اینجا لازم است برای اینکه آشنایی بیشتری با انواع چربی‌های موجود در سبد غذایی روزانه حاصل شود یادآوری نمایم که:

چربی‌ها دو نوع هستند: اشباع و غیراشباع می باشد، هردوی این چربی‌ها به ازای هر یک گرم، 9 كالری انرژی تولید می‌کنند. ولی اثرات این دو بر روی كلسترول خون متفاوت می‌باشد.

چربی اشباع كه جامد است، در غذاهای حیوانی و غذاهای فن‌آوری شده و روغن بعضی از مواد گیاهی از قبیل روغن خرما، روغن نارگیل و كره كاكائو یافت می‌شود. این چربی باعث افزایش كلسترول بد(LDL) می‌شود و این كلسترول از طریق جذب در روده وارد خون می‌گردد.

چربی غیراشباع در روغن زیتون، گردو، آجیل و غذاهای دریایی یافت می‌شود. این چربی برعكس چربی اشباع، باعث کاهش‌ تری‌گلیسیریدها (اسیدهای چرب) و افزایش كلسترول خوب(HDL) و كاهش كلسترول بد می‌گردد. چربی‌های اشباع در دمای معمولی جامد، ولی چربی‌های غیراشباع در دمای معمولی مایع هستند. چربی غیراشباع برای ساخت سلول‌های مغز، سلامت قلب و نیز برای اعصاب چشم خوب می‌باشد. چربی‌های بد و اشباع از طریق زنجیره غذایی روزانه وارد بدن شده و به علت اینکه آنزیم‌های معده و روده امکان هضم و یا دفع آن را ندارند به‌صورت توده‌های متراکم چربی در مناطقی مانند شکم، پهلو و باسن به‌اصطلاح رسوب نموده و یا با ورود به کبد منجر به ایجاد کبد چرب شده و به‌مرور فیبروز و سیروز کبدی و نهایتاً ... را به دنبال خواهد داشت.

لازم به ذکر است در کنار فعالیت ورزشی به اصلاح شیوه تغذیه نیز باید اهتمام داشت در این رابطه کافی است بدانید؛ که اگر با سرعت 7 کیلومتر در یک ساعت بدوید حدود 500 کالری انرژی صرف نموده و در مقابل نیز خوردن یک سیخ جوجه‌کباب 200 کالری و یک تخم‌مرغ 70 کالری یک ساندویچ همبرگر 200 کالری و 100 گرم سوسیس سرخ‌شده 300 کالری به انرژی ذخیره بدن شما خواهد افزود.

بحران چاقی موجود در بین کارکنان نیروهای مسلح که تهدیدی جدی از حیث سلامت و توانمندی رزمی می‌باشد. ناشی از عدم تعادل و تناسب بین میزان کالری جذبی بدن با سطح فعالیت روزانه می‌باشد. به‌منظور اصلاح شرایط موجود و رفع مخاطرات مذکور برنامه‌ریزی جدی در جهت انجام فعالیت‌های ورزشی را اجتناب‌ناپذیر نموده و می‌طلبد که کارکنان محترم نیروهای مسلح اعم از صف و ستاد و آن قشر زحمت کشی که در کارخانه‌جات تولید مصنوعات و تجهیزات نظامی فعالیت دارند به‌صورت جدی این مهم را دنبال کرده و از فواید و اثرات جسمی و روانی آن خود و خانواده را بهره‌مند نمایند.

تهیه و تنظیم: سرهنگ حسین خوش عمل (مدیرکل تربیت‌بدنی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح)

سازمان های وزارت دفاع

www.ahoorae.com

آمار بازدید کنندگان به صورت مخفی

امروز82
دیروز142
این هفته574
این ماه2564
مجموع135726

آی پی بازدیدکنندگان : 54.198.147.221
Unknown ? Unknown Fri 21 Jul 2017 17:15